PKS Polonia Karwina. Polska duma Zaolzia
Na terenie zamieszkałym w większości przez Polaków, ale administracyjnie należącym do Czechosłowacji, powstał klub, który po kilku latach działalności był drzazgą w oku władz i dumą polskich kibiców. I to w czasie trudnych politycznych relacji z południowym sąsiadem.
Była niedziela, 13 listopada 1938 roku. W całym kraju obchodzono uroczystość odzyskania przez Polskę niepodległości. Rocznica był okrągła, bo dwudziesta. Ulicami kroczyły wojskowe defilady. Nie brakowało występów artystycznych. Sportowcy też świętowali.
W najbardziej znany sobie sposób, na boisku.
Z tej okazji w Warszawie przy ulicy Konwiktorskiej doszło do spotkania imienniczek, dwóch Polonii –- tej stołecznej i gości z Karwiny. Mecz miał charakter towarzyski. Warszawiacy wygrali 6:3. Ale przyjezdni pozostawili dobre wrażenie. „Kurjer Warszawski” pisał nazajutrz:
„Zespół drużyny karwińskiej zaprezentował się optycznie nieźle. Ale ładnym akcjom brakło wykończenia. Wyróżniamy u ślązaków skrzydłowych i bramkarza”.
Gra zapadła w pamięci jeszcze z kilku powodów. PKS Polonia Karwina zawitała do stolicy nieco ponad miesiąc po wkroczeniu wojska polskiego na Zaolzie, terenu spornyego pomiędzy Warszawą a Pragą. Zespół z Karwiny od lat krzewił polskość wśród tamtejszych mieszkańców. I pewnie dlatego został tak entuzjastycznie przywitany przez kibiców „Czarnych Koszul”. Reakcja publiki była tak nietuzinkowa, że sprawozdawca „Przeglądu Sportowego” zatytułował swój artykuł dość wymownie: Widownia Polonii zmienia zwyczaje dopingując gości. Dalej tak pisał:
„Po raz pierwszy zdarzył się fakt, że na boisku przy ul. Konwiktorskej, publiczność dopingowała nie swoich pupilów, a ich przeciwników. To najlepiej świadczy z jakim sercem przyjęto sympatycznych piłkarzy z Zaolzia”.
By zrozumieć symbolikę tego piłkarskiego pojedynku, trzeba cofnąć się około dwadzieścia lat wstecz…
Konflikt o Zaolzie
Na kilka dni przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, 5 listopada 1918 roku, lokalne rady narodowe, polskie i czeskie, na Śląsku Cieszyńskim doszły do porozumienia, by nowe granice państw wyznaczyć wedle kryterium narodowościowego. A Zaolzie w większości zamieszkiwała ludność polska. Był to też obszar bogaty, choćby w kopalnie węgla kamiennego i z gospodarczego punktu widzenia, cenny. Praga nie akceptowała takiego rozwiązania. W styczniu 1919 roku rozpoczął się konflikt zbrojny o te ziemie. W rolę mediatorów włączyły się państwa zachodnie i koniec końców ustalono nowe granice. Śląsk Cieszyński podzielono, a wieloetniczna Karwina znalazła się po czesko-słowackiej stronie.
Konflikt o Zaolzie, przez całe dwudziestolecie międzywojenne, był kością niezgody pomiędzy oboma państwami. Polacy mieszkający na tych terenach byli szykanowani i prześladowani. Prowadzono wobec nich politykę asymilacyjną.
I w takich warunkach, można by rzec w samym środku ogniska, zaczął działać klub Polonia Karwina.
Zarząd, który tchnął nowe życie
Polski Klub Sportowy Polonia Karwina powstał w sierpniu 1919 roku jako sekcja miejscowego „Sokoła”. Niemniej w monografii z okazji piętnastolecia istnienia za oficjalną datę powstania podaje się 21 listopada 1920 roku. Przez lata funkcjonowało w klubie dziewięć sekcji, choć pierwsze kroki łatwe nie były:
„Trudne były jego początki. Jak zwykle. Praca nie miała ciągłości. Zarząd klubu w braku lokalu –- nawet najskromniejszego –- odbywał swe zebrania pod gołym niebem. Niezbyt równy kamień zastępował stół obrad, a zielona murawa stołki. Może niektórzy pamiętają te czasy. Zebrania te urządzano najczęściej przy Doleżalu...” – pisano przy okazji trzydziestolecia powstania klubu.
Klub przyjmuje barwy biało-czerwone, nawiązujące do symboli Polski. Zrzesza głównie ludność polską, która wobec politycznych decyzji, została włączona do Czechosłowacji. Kultywuje polskie tradycje i rozwija się.
Po zajęciu Zaolzia przez wojska polskie w marcu 1939 roku drużyna stanęła do rywalizacji w śląskiej A-klasie. We wrześniu przyszła wojna i futbol zszedł na dalszy plan. W czasie II wojny światowej zginęło wielu „"Polonistów”". W Oświęcimiu zginął długoletni sekretarz Ernest Kubieńka, jeden z tych, którzy w latach 30. wyciągali klub z tarapatów.
Po 1945 roku biało-czerwoni starali się odnaleźć w nowej rzeczywistości. Karwina znów była miastem czechosłowackim. Trudności było wiele, ale klub zapraszał na mecze do siebie zespoły z Polski. Seniorzy grali w cieszyńskiej żupie, a w 1947 roku na murawach pojawiła się drużyna juniorów. Tyle że już rok później, w październiku 1948, w oczy Polonii zajrzała realna groźba likwidacji…
W meczu ligowym doszło do zamieszek, w których ucierpiał sędzia. „Sport i Wczasy”, tygodnik, który wiele miejsca poświęcał sportowi polskiemu w Czechosłowacji, relacjonował:
„Na boisku Polonii w Karwinie doszło do niemiłego iIncydentu, kiedy rozgoryczeni błędnymi i stronniczymi decyzjami sędziego Warkoczka, widzowie wtargnęli po zakończeniu meczu na boisko i poturbowali go. Główną winę ponosi tu Cieszyńska Żupa Piki Nożnej, ponieważ wydelegowała do tak ważnego meczu tak nieudolnego arbitra, który już przed kliku tygodniami spowodował podobne ekscesy na boisku Sokoła Czeski Cieszyn (również w meczu z Meteorem Orłowa).”
Po tych wydarzeniach, w następnych ligowych kolejkach, Polonię karano walkowerem. Cztery lata później decyzją władz czeskich PKS Polonia Karwina i inne kluby polskie została ostatecznie rozwiązana. Nigdy nie udało się jej wskrzesić.
A była klubem, który w dwudziestoleciu międzywojennym był dumą Polaków na Zaolziu…
Opracowanie:
Tomasz Sowa
baza.polonika.pl
